Algemeen campagneverbod? Niet mogelijk en niet wenselijk.

Gepubliceerd als “Verdedig vrijheden niet door ze te beknotten” in De Standaard, 9/03/2017, pagina 37. 

Sinds de mislukte staatsgreep in juli 2016 glijdt Turkije meer en meer af naar een autocratisch regime. De persvrijheid, vrijheid van vereniging, scheiding van geloof en staat, mensenrechten, de parlementaire democratie, kortom de gehele rechtsstaat staat er onder zware druk. Volgende maand kunnen de Turken zich in een referendum uitspreken over het inwisselen van de parlementaire democratie voor een zuiver presidentieel systeem. In concreto zou president Erdogan -die nu op papier slechts een ceremoniële functie bekleedt- een groot deel van de macht in handen krijgen. Bovendien kan hij opnieuw 10 jaar president worden, gezien de teller op 0 wordt gezet. Een klassieke truc. De campagne verloopt allerminst vrij: de tegenstem wordt subtiel doch vakkundig ondermijnd. Als liberalen veroordelen wij deze evoluties met klem.

Vandaag stelt zich de vraag of we moeten gedogen dat discipelen van Erdogan in België campagne komen voeren voor het referendum dat de democratie in Turkije verder uitholt. N-VA fractieleider Peter De Roover pleit voor een algemeen verbod voor verkiezingsmeetings van buitenlandse politici, waarmee hij in concreto Erdogan viseert. Als gewezen ministers van Binnenlandse Zaken zijn we vertrouwd met deze problematiek. Ze stelde zich ook met extreemrechtse groupuscules zoals Blood & Honour. Een algemeen verbod van bovenaf opleggen is juridisch zeer moeilijk, zo niet onhaalbaar.

In ons land geldt immers wél nog steeds de vrijheid van meningsuiting en vrijheid van vereniging. Je kan deze fundamentele rechtsprincipes en vrijheden niet eenzijdig interpreteren als ze je -politiek- goed uitkomen. Erdogan mag van De Roover hier niet spreken. Maar zijn partij organiseert wel meetings in het parlement met Koerdische HDP-leden die op de rode lijst van Interpol staan? #JeSuisCharlie was de hoogmis van de vrije meningsuiting, maar als de opinie De Roover niet aanstaat -zoals die van de radicale islamieten-, legt hij tot twee maal toe een voorstel op tafel om de vrije meningsuiting te beperken. Wij begrijpen dat niet. Je kan onze vrijheden niet verdedigen door ze te beknotten.

Problematisch is vooral dat De Roover in De Afspraak voorstelde dat onze overheid een buitenlands politicus toestemming moet geven om hier campagne te mogen voeren. Het is dus niet een onafhankelijke rechter die daarover moet oordelen, maar de politiek en in concreto zijn partijgenoot en binnenlandminister Jambon. Op basis van welke objectieve criteria moet hij dat dan doen? Waar trek je de lijn? En vooral: waar gaat dit ons toe leiden? Mag de Turkse oppositie hier bijvoorbeeld wél komen spreken? Wat met de Spaanse regering wanneer er ooit een Catalaans onafhankelijkheidsreferendum wordt georganiseerd? Wat met D66 die nu in Antwerpen campagne voert voor de Nederlandse verkiezingen? Met zo’n politiek verbod weet je waar je begint, én ook waar je uitkomt: namelijk bij willekeur, conflict en onvrijheid.

Het kan uiteraard niet de bedoeling zijn dat Turkse politieke spanningen geëxporteerd worden naar ons land. Herinner u de schermutselingen in Houthalen tussen aanhangers van Gülen en Erdogan na de recente staatsgreep. Dit mogen we nooit tolereren. Maar dat tolereren we ook niet. Wie de wet overtreedt, wordt vervolgd. Burgemeesters kunnen bijeenkomsten verbieden wanneer de openbare orde dreigt verstoord te worden. Dit gebeurt bijvoorbeeld ook al in Duitsland en kan dus ook hier probleemloos worden toegepast.

Daarnaast geven we in bilaterale contacten met Turkije, alsook als EU krachtig het signaal dat de ontwikkelingen in dat land onaanvaardbaar zijn. En we handelen daar ook naar. Zo nam het parlement onlangs unaniem onze resolutie aan om de toetredingsgesprekken en 4,45 miljard euro Europese pre-toetredingssteun aan Turkije te bevriezen. Dat geld dient immers om de democratie te versterken, terwijl het land net het omgekeerde doet.

Als iemand daar nog een flinke schep bovenop wil doen, zullen de concrete voorstellen onze fundamentele rechtsprincipes moeten respecteren. Maar wat ons betreft is een algemeen campagneverbod niet wenselijk, rekening houdend met de lokale bevoegdheid over de openbare ordehandhaving, de vrijheid van vereniging en meningsuiting. In plaats daarvan, zouden we beter onze eigen freedom of speech volop gebruiken in de strijd tegen de groeiende onvrijheid in Turkije.

Patrick Dewael en Annemie Turtelboom
Kamerleden Open Vld

Share on:

Leave a comment