Boren naar nieuwe energie

Een put van vier kilometer diep: zo ver zijn we zelden gegaan in Vlaanderen, maar VITO waagt het erop met een eerste proefboring naar aardwarmte in de Kempen. Want die planeet onder onze voeten kan ons permanent van warmte en elektriciteit voorzien.

Bron: De Morgen, dinsdag 15 september 2015

Als het op groene energie aankomt, bestaat er meer dan zon en wind. Ook aardwarmte of geothermie is veelbelovend. Dat is energie die opgewekt wordt uit warmwaterreservoirs die zich kilometers onder de aardkorst bevinden. In onze buurlanden bestaan zulke installaties al een tijd. Ze bezorgen groene warmte (uit hogere, minder warme grondlagen, rond de 70 graden) en elektriciteit (uit diepe warme lagen, goed 100 graden) via een leidingennet aan omwonenden.

In België is de Kempische zandgrond ideaal voor geothermie. Daar is, in Mol, zopas het eerste project rond aardwarmte van start gegaan. Het VITO (Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek) boort er een put van vier kilometer diep. Daarbij doet het een beroep op Smet Group en Daldrup & Söhne. Smet Group uit Dessel was al betrokken bij de Brusselse metrogangen en de Diabolotunnel onder de luchthaven in Zaventem, en het verankerde het Belgische weerstation op de zuidpool. Vier kilometer diep graven doe je namelijk niet zomaar. Ingenieurs, boormeesters, geologen en ook gespecialiseerde ‘modderingenieurs’ moeten ervoor zorgen dat de tocht naar ongekende diepten goed verloopt. Dichter bij Naar het middelpunt der aarde, de bekende roman van de Franse schrijver Jules Verne, zijn we nog niet gekomen in Vlaanderen.

Hard labeur

Het zal negentig dagen kosten om tot vier kilometer diepte te geraken. De eerste grondlagen zijn zacht, vanavond zou de boor al tot 600 meter moeten raken. Maar daarna begint het labeur in de hardere grondlagen. Tegen december weten we definitief of er een onuitputtelijke energiebron onder onze voeten zit. Als de resultaten goed zijn, kan er in januari van volgend jaar een tweede boring beginnen. Tegen oktober 2016 moet de eerste warmte dan geleverd en gebruik kunnen worden. VITO schat dat 15.000 gezinnen rond Mol en Dessel hiervan op termijn kunnen profiteren. Het project kost ongeveer 22 miljoen euro.

Vlaams minister van Energie Annemie Turtelboom (Open Vld) gelooft in het potentieel van geothermie. In het begin van dit jaar bezocht ze in Beieren nog een centrale. In Duitsland wordt al een paar jaar met vallen en opstaan geëxperimenteerd met de technologie.

“De warmte onder onze voeten kan ons permanent van warmte, maar ook van elektriciteit voorzien”, vertelt Turtelboom. “Net dit maakt de boring die in Mol plaatsvindt en de plannen van VITO in de Kempen zo bijzonder. Geothermie is een bron van hernieuwbare energie, die een voordeel heeft dat andere hernieuwbare bronnen zoals zon en wind niet hebben: de aanvoer is constant, niet afhankelijk van de weersomstandigheden of het uur van de dag.”

Gatenkaas

Hoe belangrijk het project van VITO ook is, het blijft er een dat voor een groot stuk bekostigd wordt met overheidsgeld. Echt interessant wordt het pas als de privésector zich op geothermie werpt. Janssen Pharmaceutica neemt die pioniersrol op zich. Het bedrijf wil op zijn site in Beerse, ook in de Antwerpse Kempen, een geothermische centrale bouwen. Tegen 2017 zou die klaar moeten zijn. Qua vermogen komt ze overeen met een viertal windmolens. Ongeveer de helft van het volledige warmte- en elektriciteitsverbruik van het bedrijf zou ermee gedekt kunnen worden.

Meteen komen we bij de achilleshiel van geothermie. Hoe veelbelovend de technologie mag zijn, grote vermogens kan je er (voorlopig) niet mee opwekken. In 2025 sluiten onze laatste kerncentrales. Die capaciteit alleen met geothermie vervangen is zo goed als uitgesloten. Dit zou betekenen dat de Kempen worden getransformeerd tot een gatenkaas, met om elke hoek een centrale. Wat niet realistisch is in een gebied met een hoge bevolkingsdichtheid. (Al is de impact heel beperkt, de put is nauwelijks te zien in het landschap. Er is weinig geluidshinder.)

In de meest ambitieuze plannen van het VITO wordt gesproken over honderd boorputten in de Kempen. De rest van ons land is, buiten een strook rond Bergen, minder geschikt. Het VITO schat dat op termijn 7 procent van het Vlaamse stroomverbruik uit geothermie kan komen. Behoorlijk, maar zoals gezegd ook geen wonderoplossing, spijtig genoeg.

 

Share on:

Leave a comment