De batterij van Elon Musk zou (een beetje) vrede kunnen stichten

Annemie Turtelboom (Open VLD) is Vlaams minister van Begroting, Financiën en Energie.

Bron: De Morgen, zaterdag 2 mei 2015

De wereld wordt elektrisch. Europa misschien nog het snelst van al. Verschillende drijfveren duwen dit continent bewust of onbewust richting een nieuwe energiewereld: eentje waar gas, olie, diesel, benzine worden vervangen door elektriciteit. De auto van morgen is elektrisch, om maar één voorbeeld te geven. Vandaag rijdt die nog niet al te ver. Vandaag zit die elektrische wagen in de fase waar de mobiele telefoon in zat een twintigtal jaar geleden. U weet wel, de tijd dat een gsm nog een klein flatgebouw was met een uitschuifbare antenne. En kijk nu, wat er nu in uw zak of handtas zit. Of wat u misschien wel in de hand heeft terwijl u dit leest.

Europa staat niet voor een energietransitie, die transitie is zich volop aan het onttrekken. De nog slechts door enkelingen betwiste doelstelling om de opwarming van de aarde te stoppen, heeft nieuwe oplossingen in de markt gezet. Aandacht voor uitstoot doet ons met andere wagens rijden, aandacht voor uitstoot zorgt ook voor een nieuwe vorm van elektriciteitsproductie. Voor windmolens en zonnepanelen in plaatst van kolen bijvoorbeeld. De nog slechtst door enkelingen betwiste doelstelling om af te stappen van nucleaire centrales zorgt voor hetzelfde: we gaan voor andere elektriciteit. We gaan voor meer elektriciteit dan fossiel: totaal nieuwe verhoudingen. En tegelijkertijd voor minder energieverbruik in het algemeen. Meer efficiëntie, minder verspilling, minder verlies, door zuinigere toestellen, door slimmere toepassingen, door energie-efficiënte gebouwen en woningen. We gaan vooruit, richting meer comfort, met minder energie.

Want er speelt uiteraard meer. Om het simpel te stellen: op is straks op. Er komt dus een dag van schaarste aan als het over fossiele brandstoffen gaat. En die schaarste is niet zoveel generaties van ons verwijderd. En wat creëert schaarste? Juist: onrust, ruzie, conflicten, oorlog. Fossiele brandstof heeft zo al veel oorlogen op het geweten.

De internationale, de geo-strategische politiek wordt overheerst door conflicten met maar één centrale inzet: de energiebron. Een oliebron, of een gasbron, een pijpleiding ook vaak. En energie is vaak het chantagemiddel nummer één in een geopolitieke context. Neem bijvoorbeeld recent nog het conflict in Oekraïne. De EU nam sancties, maar moest daarbij altijd rekening houden met een mogelijke tegenreactie door Poetin: het dichtdraaien van de gaskraan door Moskou. De EU heeft het Russisch gas nu eenmaal hard nodig. Rusland de inkomsten ook, maar toch. Duitsland haalt 40 procent van zijn gas uit Rusland. Landen als Finland en Litouwen zelfs 100 procent. Geen wonder dat Duitsland op de rem ging staan toen sancties tegen Rusland moesten worden beslist.

Na jarenlang op veiligheidsdepartementen te hebben gezeten, maak ik me als energieminister dagelijks dergelijke bedenkingen. Energie is meer dan voeding voor apparaten, lichten of auto’s. Diezelfde bedenking moet bijvoorbeeld ook de nummer twee van Tesla, Diarmuid O’Connell, zich hebben gemaakt. Hij had, voor hij de Amerikaanse autobouwer mee oprichtte, een andere baan. Hij was Chief of Staff van Colin Powell – de gewezen minister van Buitenlandse Zaken van de VS – en dat tijdens de tweede Golfoorlog. Zijn ervaring in Irak leerde hem dat 80 procent van de onafhankelijkheid van olie lag aan de auto. Hij bouwt nu elektrische wagens. Zo zie je maar.

Een nieuw energielandschap kan voor een nieuwe, meer vreedzame wereld zorgen. Een wereld waar conflicten rond energiebronnen niet meer nodig zijn, of waar sommigen zich niet meer hoeven mee bezig te houden. Dromen mag, ik zeg het er wel even bij, maar nadenken mag zeker. En vooral nadenken over hoe we kunnen evolueren richting die droom. Vandaag zijn we er nog lang niet. Die elektrische wereld krijgt vorm, maar er is nog een lange weg af te leggen. Er zijn immers wel wat moeilijkheden gekoppeld aan een wereld vol hernieuwbare, eerder lokale energieproductie. Een eerste is dat niet altijd rendabel elektriciteit kan worden opgewekt op de plek waar ze nodig is. Zo staan windturbines beter in het noorden nabij een zee, dan in het zuiden. Kijk naar Duitsland. Het noorden wordt er wel eens het aspergelandschap genoemd. Er steken overal witte stokken uit de grond, vandaar de vergelijking met asperges. En er hangen wieken aan die stokken. Windturbines dus, massa’s.

Die elektriciteit kan ook het zuiden van het land dienen, en daarom is Duitsland bezig met het aanleggen van een grote elektriciteitsleiding van noord naar zuid. Om ook in omgekeerde richting het noorden van het land te voorzien van elektriciteit als er veel zon schijnt. Want de zonnepanelen, die liggen vooral in het zuiden. Wegens meer zon, meer rendement. En in datzelfde zuiden is er ook nog energie uit waterkracht, wegens… bergen.

Een tweede probleem bij hernieuwbare energie is dat je nooit weet wanneer die precies kan opgewekt worden, wegens afhankelijk van het weer, en dat die elektriciteit ook vaak aangemaakt wordt op een moment dat het niet nodig is. Opslag is hier de sleutel. Batterijen dus. In dat opzicht is wat Tesla gisteren feestelijk voorstelde in Los Angeles een belangrijke stap in de goeie richting. Ze hebben een batterij ontwikkeld die op elke zolder kan hangen, en die de elektriciteit die zonnepanelen opwekken ook kunnen opslaan. En grotere batterijen ook, met dezelfde functie, voor bedrijven. Opslag is de sleutel voor hogere rendementen voor hernieuwbare energie, en kan dan ook een gangmaker zijn voor nog grotere stappen in de richting van een andere energiewereld.

Hoe dan ook. Grootste investeringen zijn nog nodig om dit nieuw landschap vorm te geven. Europa kan hierin niet achterblijven. Dit biedt kansen om vooruit te gaan, heeft een enorm economisch potentieel en kan dit continent op termijn een nieuwe plaats geven in de wereldorde. Een plaats waarin de afhankelijkheid van schaarser wordende fossiele brandstof kan afnemen. Een nieuwe geostrategische positie dan ook. Europees president Jean-Claude Juncker heeft een plan om Europa via een kickstart te doen investeren, het zogenaamde Juncker-plan. De meest logische investeringen die in dat plan zouden moeten zitten, zijn vandaag investeringen in dat nieuwe energielandschap. Interconnectie tussen verschillende landen, het creëren van opslagcapaciteit, investeringen in nog veel meer hernieuwbare energie, in onderzoek en ontwikkeling. En dat alles op de plekken die er het meest geschikt voor zijn binnen de EU, met een gedeeld rendement voor alle lidstaten. Een investering in dit Europese nieuwe energielandschap is uiteindelijk de beste investering in defensie die de gezamenlijke landen van de EU vandaag kunnen doen.

Share on:

Leave a comment