Nieuwe gevangenis Beveren officieel geopend

Vrijdag 14 februari werd de nieuwe gevangenis van Beveren officieel geopend.
De gevangenis biedt plaats aan 312 gedetineerden, waaronder een hoogbeveiligde afdeling voor de zwaar gestraften.

Lees hier de speech

Mijnheer de burgemeester
Mijnheer de directeur-generaal
Mevrouw de directrice
Collega Verherstraeten
Dames en heren

U zal zich ongetwijfeld afvragen wie het in zijn hoofd gehaald heeft om de opening van een nieuwe gevangenis te programmeren op Valentijn?
Dit lijkt inderdaad – om het voorzichtig uit te drukken – niet de ideale setting voor het klassieke dineetje met twee bij kaars- of ander gedempt licht
Toch is er een belangrijke historische voetnoot om dit beter te kaderen
Er bestaat immers ook zoiets als ‘de slachtpartij van Sint-Valentijn’
De executie in een garage van 9 leden van een rivaliserende Ierse bende door gangsters van Al Capone in Chicago op 14 februari 1929
Nog altijd één van de dieptepunten van criminaliteit in de westerse wereld
En het startschot voor de enquête van de zogenaamde Untouchables van het FBI met Eliott Ness als centrale figuur
U kent ongetwijfeld die film van Brian de Palma met Kevin Costner, Sean Connery en Andy Garcia.
Die finaal eindigt met de arrestatie van Robert de Niro in de rol van Al Capone.

Daarmee zijn we terug in de gevangenissfeer beland
College Verherstraeten zal dadelijk verduidelijken wat de architecturale kwaliteiten van dit nieuwe gebouw zijn
En hoe hier via een zogenaamde DBFM-overeenkomst samengewerkt is met privé-consortia
Ik ben genoopt slechts op één bouwkundig element wat dieper in te gaan
De zittingszaal die, zoals U zal zien, een onderdeel vormt van het dienstengebouw
En die behoorlijk verwijderd is van het cellencomplex

Laat me dus nogmaals preciseren
Voorlopig is er enkel een wettelijke verplichting voor de strafuitvoeringsrechtbank om nabij de gevangenis te zetelen
Het parlement bespreekt op dit ogenblik een regeling voor de raadkamer en de kamer van in beschuldigingsstelling, maar met de beslissing die in handen van de magistratuur blijft
En we zullen in de komende maanden en jaren overwegen of hier ook assisenprocessen kunnen worden gehouden, bij zeer gevaarlijke criminelen, en uiteraard ook met de finale beslissing in de handen van de magistratuur
Waarbij we alle actoren zullen uitnodigen om eens te kijken en dan te oordelen
Dat lijkt me de meest geschikte en redelijke aanpak

Van mijn kant wil ik hier, op het concrete terrein van de strafuitvoering, twee dingen signaleren
Ja, de overheid zal ook in de toekomst genoodzaakt zijn te investeren in detentiecentra
Maar ook: het zullen andere, menselijker gevangenissen zijn dan vandaag

De situatie was vrij moeilijk toen ik 22 maanden geleden op Justitie begon
Straffen onder drie jaar werden amper toegepast, de overbevolking nam toe met Vorst als extreme situatie, er was weliswaar een Masterplan maar nog veel meer nood, en er bestonden lange wachtlijsten voor alle alternatieven
Op uitzichtloze situaties bestaat maar één antwoord: creativiteit, think out of the box
Dat hebben we gedaan

We vroegen ons af wat we met detentie willen bereiken in ons strafrecht
Het eerste antwoord bleek uitermate rudimentair: ze toepassen, om te beginnen
Ik leerde dat dit niet gebeurde, voor vele straffen onder drie jaar
En ik wist, van in mijn vorig leven op Binnenlandse Zaken, hoe het niet-toepassen van straffen ondermijnend op het veiligheidsgevoel werkt

Het tweede antwoord was: de essentie is vrijheidsberoving als sanctie, in onze moderne samenleving een veel zwaardere straf dan vroeger, en dus ook meer dan voldoende
Het derde antwoord was: re-integratie van de gedetineerden wanneer ze vrijkomen
Een plicht, vanuit de simpele cijfers: als 95 % van je gedetineerden vroeg of laat weer vrijkomt, moet je alles inzetten opdat ze niet zouden hervallen

Die analyse bracht ons bij de enkelbanden
Een middel van vrijheidsberoving, en dus een sanctie, maar ook makkelijker toepasbaar dan een verblijf in de cel, en een stuk humaner
Niet geschikt voor alle bestraffingen, maar voor vele, al dan niet in een begin- of eindfase

Daarom hebben we het team van de enkelbanden gereorganiseerd en de procedures hervormd zodat men onmiddellijk weet wanneer de enkelband zal geplaatst worden
Daarom hebben we het palet aan soorten enkelbanden uitgebreid – klassiek, met voice-herkenning of met omschrijving via gps – ook via de wet
Daarom hebben we van de regering toestemming verkregen om bijkomende mensen aan te werven voor de justitiehuizen om hier aan te werken
Daarom hebben we veel en hard gewerkt met de mensen van Epi en de Justitiehuizen om de wachtlijsten voor de straffen buiten detentie te reduceren tot het operationele minimum.
Daarom hebben we de voorstellen ingediend om zowel de enkelbanden als de probatie tot aparte straf te maken die rechters kunnen uitspreken

Het gevolg kent U:
Het aantal enkelbanden in werking is verdubbeld, van 800 begin 2012 naar 1750 vandaag
Hun toepassing is gediversifieerd, sinds 1 januari ook naar de voorlopige hechtenis, waar de eerste cijfers bijzonder goed blijken te zijn
De paradox: daardoor kunnen we vandaag alle straffen boven vier maand opnieuw toepassen
En we hopen op meer in de komende maanden

Die laatste verwezenlijking moet rechters en onderzoeksrechters ertoe brengen minder fors met celstraf om te springen,
Omdat er vandaag alternatieven zijn
En omdat reëel uitgesproken straffen ook reëel uitgevoerde straffen worden
Een effect dat ook kan worden versterkt door de vorig goedgekeurde verstrenging van de wet Lejeune

Voeg daar bovenop de extra-capaciteit die er nu komt door de verlenging van Tilburg en door de voltooiing van een reeks nieuwe detentiecentra – hier vandaag in Beveren, eerder in Marche, binnenkort in het FPC in Gent, en in juli de penitentiaire inrichting in Leuze
Dan staan we in 2014 mogelijk voor een doorbraak inzake de verlichting van de overbevolking in onze gevangenissen
Het afgelopen jaar daalde het percentage inzake overbevolking met 5 %
Afhankelijk van de criminaliteitscijfers hopen we dat cijfer dit jaar ruim te overtreffen

Dat perspectief opent er andere
Dat van een diversifiëring van de straffen
In technieken: enkelbanden, probatie, werkstraffen
Maar ook binnen de celmuren: strenger voor gevaarlijke individuen, meer in gemeenschap voor kleinere criminelen of mensen die naar het einde van hun straf evolueren
Dat is precies wat we hier in Beveren doen, met een diversificatie van cellen en gebouwen, gaande van de hogeveiligheidscel binnen de sectie voor gedetineerden die een veiligheidsrisico vormen, tot de sectie met een gestructureerd open regime waar gedetineerden zich vrij kunnen verplaatsen en deel kunnen nemen aan een reeks activiteiten

Zo gaan we in de toekomst nog gevangenissen bouwen die nog een stuk verder gaan in de modernisering dan hier
Omdat we overtuigd zijn dat een humaner aanpak alleen maar kan lonen, naar beveiliging van de samenleving toe
Ik heb dat gisteren in de Kamer nog eens benadrukt, tegenover diegenen die meenden dat je familieruzies met geweld vooral moet aanpakken met celstraffen
Straffen kan je nooit tot een maatschappelijk doel verheffen
Het is een middel, een weliswaar noodzakelijk middel, maar met een doel
En dat doel is gedetineerden – op enkele extreme uitzonderingen na – terug te laten meedraaien in de samenleving

Ondanks de uitzichtloze situatie twee jaar geleden, hebben we met zijn allen toch de ruimte hebben kunnen creëren voor beterschap.
Ik wil hier dan ook graag de Regie der Gebouwen, onze mensen van de Penitentiaire Instellingen, en Beveren en zijn mensen, en zeer zeker ook Els Van Herck, feliciteren met dit nieuwe detentiecentrum
Dit detentiecentrum, dat plaats biedt aan 312 mannelijke gedetineerden, kondigt een nieuwe lente aan in het gevangeniswezen
Daarvoor hebben we hard gewerkt en vooral veel samengewerkt
Met het resultaat dat ik U heb geschetst

Ik dank U

Share on:

Leave a comment