Nieuwjaarstoespraak van minister van Justitie Annemie Turtelboom tot de FOD Justitie, 24 januari 2014

Mijnheer de voorzitter
Heren en dame directeurs-generaal
Waarde collega’s

Dit is mijn derde Nieuwjaarstoespraak tot de FOD Justitie
Normaal gezien moet dit mijn laatste zijn
En dus ga ik een beetje terugblikken en een beetje vooruitblikken
Verleden jaar heb ik mijn toespraak geëindigd met een citaat van Socrates
Dit jaar neem ik Frank Sinatra tot gids
Met een lied uit 1969
De melodie is van Claude François, de tekst van Paul Anka

Het begint als volgt – en wees gerust: ik ga het niet zingen:
And now, the end is near
And so I face the final curtain
My friend, I’ll say it clear
I’ll state my case, of which I’m certain

‘I’ll state my case’ dus …
Ik ga eerst mijn balans opmaken, en ze verdedigen

We hebben de hervorming van justitie goedgekeurd gekregen
De stemming in de Senaat vindt op 6 februari plaats
En dan is het wetgevend kader klaar
Dit is echt historisch
De meest ingrijpende wijziging van ons justitie-systeem sinds 1830 en eigenlijk sinds Napoleon Bonaparte
Het eindpunt van dertig jaar vruchteloze discussie
Het keerpunt na zoveel mislukte pogingen

Het beginpunt voor een andere justitie
Die meer autonomie zal hebben, en meer verantwoordelijkheid
Die een stabiel organisatiekader zal hebben dat het mogelijk maakt meer eensgezind naar buiten te treden
Die ingebed zal zijn in de samenleving, en niet erboven of erbuiten tracht te staan
Die een gezicht heeft, die communiceert, die zich in een open geest durft te verantwoorden aan het publiek

Zodra de stemming in de Senaat voorbij is gaan we die hervorming uitdragen
Dankzij de grote inspanningen die de communicatiedienst van de FOD geleverd heeft
Ze hebben een film gemaakt
En we gaan de rechtbanken toeren
Met onze nieuwe FOD-voorzitter die – ik mag dat zeggen – heel goed overkomt op het scherm

Inmiddels zijn de magistraten hier geweest die samen met ons de hervorming gaan doorvoeren
Ook dat is revolutionair, dames en heren, magistraten die mee met de administratie gaan nadenken over een strategie van optimaal beheer
Ik ga niet zeggen dat God naar de onderwereld is afgedaald
Maar het heeft er wel een beetje van
We hebben trouwens gemerkt dat het heel nieuw is,
Maar ook dat is een leerproces, een kwestie van mekaar leren kennen
Finaal zal iedereen we beseffen dat samenwerken de enige juiste weg is.

Ik weet natuurlijk dat het echte werk, de uitvoering, de implementatie, de organisatie, nog moet beginnen
We gaan dat in de maanden die ons resten, en in lopende zaken, op gang trekken
Maar in amper twee jaar is toch al een gigantische weg afgelegd
Of zoals Sinatra zong:
We lived a life that’s full
We travelled each and every highway

We hebben de hoop teruggebracht in de sector van de strafuitvoering
Ik heb zelden zo een moeilijk dossier gezien als toen ik aantrad
Twintig percent overbevolking, stijgende criminaliteit, steeds meer incidenten, verouderde gebouwen, en het perspectief van ongeziene besparingen

Maar nood verwekt creativiteit
En dit is waarschijnlijk mijn meest fascinerende ervaring geweest
Waarbij ik ontzettend dankbaar ben voor Hans Meurisse en zijn ploeg, voor Annie de Vos en haar ploeg, en natuurlijk voor mijn eigen strafuitvoeringsploeg op het kabinet

We hebben samen gezocht
We hebben samen dat enkelbandenverhaal uitgebouwd, moeizaam, beetje bij beetje, met vallen en opstaan
We hebben daardoor de ruimte gecreëerd
Om zowel de straffen terug effectief te maken
Als om bouwstenen aan te brengen voor een echt humane aanpak van gedetineerden, gericht op hun re-integratie

Het werk is uiteraard niet af
Maar zoals Sinatra zong:
We did what we had to do, we saw it through without exemption
We planned each charted course, each careful step along the highway
And more, much more than this, we did it our way

Et nous avons réalisé tellement d’autres choses :
– nous avons créé les tribunaux de la famille, les tribunaux de procédure accélérée et les tribunaux disciplinaires
– nous avons enfin enregistré des avancées dans le domaine de l’ICT
– nous avons modifié la loi Lejeune, vieille de plus de 125 ans
– nous avons revu la procédure de Cassation
– nous avons collaboré à la réforme de l’Etat, à la deuxième réforme des polices, à la réforme de la législation relative à la nationalité et à la réforme du Conseil d’Etat
– nous avons fait adopter toute une série de lois dans le domaine du droit économique, notamment la loi sur l’arbitrage et la loi sur la continuité des entreprises
– nous avons amélioré le statut des victimes
– nous avons renforcé, et appliqué, la loi sur le terrorisme
– nous avons pu pour la première fois renvoyer des détenus au Maroc
– nous avons depuis mai 2012 une loi qui rend possible de renvoyer des détenus originaire d’un pays de l’Union européenne à leur pays d’origine
– nous avons régulièrement fait entendre notre voix de manière critique et constructive aux conseils des ministres européens, et en particulier au sujet du tristement célèbre projet de règlement sur la protection des données

Parfois avons-nous peut-être été un peu trop ambitieux
Ou comme le dirait Sinatra

Yes, there were times, I’m sure you knew
When I bit off more than I could chew

J’ai appris qu’un immense fossé sépare les réglementations légales concernant le mariage, la famille, la succession et la réalité quotidienne de notre société moderne
J’ai commencé à combler ce fossé avec beaucoup d’enthousiasme
Mais je dois bien constater que les résistances, qui reposent surtout sur le doute et la peur, restent particulièrement importantes
J’essayerai toutefois, jusqu’au dernier jour du parlement, d’aller aussi loin que possible

Je n’ai pu, je l’admets, développer une bonne relation de travail avec le barreau
La volonté y était, et était même réciproque
Mais les choix à opérer sont tout à fait fondamentaux
Et les moyens financiers étaient trop rares, même si ce gouvernement a consenti des efforts substantiels sur ce plan, compte tenu de la situation budgétaire difficile
En outre la réforme du droit pénal reviendra à nouveau sur le devant de la scène lors de la prochaine législature
C’est pourquoi je plaide pour que les deux Ordres de ce pays préparent en interne et de manière approfondie cette prochaine législature
Elle sera cruciale pour l’évolution de la profession

Les nécessités budgétaires nous ont également incités à mettre de l’ordre au niveau du budget et du personnel de notre SPF
J’ai constaté qu’à la Justice, les chiffres et les données étaient bien plus vagues et plus rares qu’ailleurs
Un sérieux handicap pour un ministre lors des négociations budgétaires
Mais ici aussi les choses évoluent à présent
Nous avons eu trop peu de temps pour mettre tout cela au point
Mais je suis convaincue que le SPF poursuivra lui-même dans cette voie
C’est en effet dans son intérêt

Par ailleurs se pose toute la question des frais que nous percevons à la Justice, mais qui ne nous reviennent pas car ils sont inscrits aux Finances
C’est pourtant essentiel pour une bonne gestion
Mon successeur devra continuer à peser de tout son poids dans ce dossier
Car c’est ce qui explique en grande partie les retards de paiement, les carences budgétaires et le manque d’incitants en faveur d’une bonne gestion
Je comprends que parfois la colère éclate
Mais comprenez-moi également lorsque je dis que nous ne recevrons des moyens supplémentaires pour la Justice que lorsque celle-ci – c’est-à-dire tant le pouvoir judiciaire que l’administration – sera elle-même capable de déposer des chiffres clairs sur la table, de tourner le dos à la mauvaise gestion et de s’exprimer d’une seule et même voix

Dames en heren

Keren we terug naar Frank Sinatra
Regrets I’ve had a few
But then again too few to mention

Ik heb inderdaad van weinig spijt de voorbije twee jaren
Jawel Justitie is voor elke minister een rollercoaster
Jawel Justitie is vandaag een geliefde schietschijf
Jawel Justitie heeft vandaag nood aan meer middelen
En aan heel veel hervormingen

Maar het donkerste moment van de dag is vlak voor de ochtend
De economie trekt weer aan
De hervormingen zijn vertrokken
En ik heb nergens een departement meegemaakt
Waar zoveel intelligentie samen zit
Ik heb dat nogal gezegd

Mijn boodschap, aan de FOD en aan de rechterlijke macht blijft dezelfde:
Gebruik de intelligentie die je in huis hebt om zelf uw lot te bepalen
Gebruik de kans van de hervormingen om ze zelf te kneden
Gebruik de opportuniteit om eindelijk een stevige en moderne organisatie op poten te zetten

De zwakte van Justitie ligt niet in haar mensen
Integendeel, op dat vlak is dit departement absolute top
De zwakte van justitie ligt in haar decennia van stilstand
In de sfeer van gelatenheid die daaruit ontstaan is

Je hebt niet veel nodig om dat veranderen
Wat we de voorbije twee jaar samen verwezenlijkt hebben is het doorbreken van de stilstand
Is het eindelijk creëren van de openingen op nieuwe beweging
We hebben dat gedaan in de meest moeilijke omstandigheden in ruim een generatie
Niemand wil nog zo’n budgettair jaar als 2013, ook al was het noodzakelijk om de overheidsfinanciën op orde te krijgen

Wat ik onthou is het enorme potentieel aan goede mensen
Wat ik onthou is de sterke motivatie om de vastgeroeste gewoontes af te leggen
Wat ik onthou is de gedrevenheid om te veranderen
Wat ik onthou is dat er wel degelijk een wil is om samen te werken
Voor al die dingen wil ik jullie allen heel oprecht danken

We gaan dat werk dit jaar onverdroten verder zetten
Totdat we worden afgelost
We gaan samen de buitenwereld tonen dat Justitie niet dat verdoemde huis van de absolute stilstand is die de media ervan maken
We gaan onze sterke kanten etaleren en onze vuile was binnenhouden
We gaan onze mensen promoten, en ze zelf laten communiceren
We gaan uitpakken met nieuwe dingen en ons publiek leren verwennen
We gaan – in één woord – zeggen dat Justitie het huis van de toekomst is
Geloof me vrij, er is echt niet zoveel nodig om die sfeer te creëren
We moeten er vooral zelf in geloven

Of om een laatste maal Sinatra aan te halen:
And through it all, when there is doubt
we eat it up and spit it out
we’ll face it all and shall stand tall
We’ll do it our way
Yes it is our way

Ik dank U

Share on:

Leave a comment