Pukkelpop: Hoe moet het beleidsniveau omgaan met sociale media

Ooit noemde een journalist me de “Minister van Binnenlandse Rampen”. Ik vond het geen compliment. Maar er zat wel waarheid in. De voorbije twee jaar heb ik helaas veel menselijke tragedies gezien. Het begon in augustus 2009 met de brand in het rusthuis van Melle waarbij 9 doden vielen. Maar ook het diep menselijk leed bij de gasontploffing in Luik, de treinramp in Buizingen en de gasontploffing in Schaarbeek hebben mij diep geraakt. Daarbovenop kwamen dan nog de vele overstromingsrampen en de bos-en heidebranden.

Aan die trieste en véél te lange lijst werd recent de tragedie op Pukkelpop toegevoegd.

Als minister van Binnenlandse Zaken, schakel je op zo’n moment over op crisismodus. De rampenplannen liggen klaar, je weet wat je te doen staat. Eerst wordt er contact opgenomen met de lokale overheden. Zij nemen in eerste instantie de coördinatie op zich. Ook de gouverneur staat klaar, volgt op, coördineert waar nodig, bereidt zich voor om de eventuele leiding over te nemen.

Wanneer het meest kritieke moment voorbij is, ga je als minister ter plaatse. Om een juist zicht te krijgen op de situatie. Om te kijken of je iets extra kunt doen. Om de lokale overheden bij te staan. En niet in het minst om de hulpverleners een hart onder de riem te steken.

Maar je gaat ook om te leren. Als minister zie je pas hoe de praktijk echt werkt, als je op zo’n momenten ter plaatse gaat.

Wanneer een ramp ontstaat, krijg je als minister onmiddellijk alle media over je heen. Pas na de eerste chaos, wordt door overheden gedacht aan communicatie. Vroeger was dat verdedigbaar. Radio was toen het snelste medium, daarna tv. Kranten waren pas voor de volgende dag.

Vandaag krijgen we dit niet meer uitgelegd aan de bevolking. Het is gewoon niet meer van deze tijd. Als burger aanvaard ik dit ook niet meer.

Wanneer er nu een ramp plaatsheeft, gaat iedereen op zoek naar informatie: familie, vrienden, collega’s, kennissen, … In de eerste plaats via het internet en radio. Online media spelen zodanig kort op de bal, dat we hier als overheid rekening mee moeten houden. We moeten mee evolueren. Dat betekent ook dat we geen schrik moeten hebben van social media. Integendeel. Social media zijn een opportuniteit.

Tijdens de gebeurtenissen op Pukkelpop berichtte Studio Brussel over een enorme storm op de festivalweide. Ze baseerden zich op informatie die via Twitter verspreid werd. Toen ook nog het gsm-netwerk uitviel, werd Twitter de enige bron van informatie voor journalisten die op hun redactie zaten, maar zeker ook voor mensen thuis

Nergens was ogenschijnlijk een spoor van de organisatie. Pas na paar uur kwam het bericht dat ze om 22u een persconferentie zouden geven. Vier uur na de storm. Dit is perfect te begrijpen vanuit het standpunt van de burgemeester en organisator.  Zij moeten op zo’n moment ergens anders fysiek aanwezig zijn. Op een andere plaats dan op een persconferentie.

Net daarom bieden social media zo’n opportuniteit.

Mensen verwachten onmiddellijk informatie, van een officiële bron. Online kranten moeten onmiddellijk berichten, radiopresentatoren ook. Dus kunnen we er als overheid maar beter voor zorgen dat ze de juiste informatie verstrekken. Om nog meer paniek te voorkomen.

Sociale media zijn dan ook een absoluut geschenk voor de overheid. Het is een bijkomend communicatiekanaal dat kan gebruikt worden. Het werkt snel en gemakkelijk. Er moet geen persbericht geschreven worden, er moet niemand worden gebeld die extra vragen kan stellen. We beslissen volledig zelf wat we verspreiden van informatie en wanneer. We kunnen de informatie volledig in de hand houden.

Tegenstanders werpen vaak op dat sociale media slechts een beperkte groep bereiken. In zekere zin hebben ze gelijk. Lang niet iedereen zit op twitter en facebook. Lang niet iedereen beschikt over een smartphone.Maar wat ze over het hoofd zien is dat vooral journalisten en beleidsmensen gebruikmaken van sociale media. Journalisten pikken het nieuws dus op via twitter maar verspreiden het daarna onmiddellijk via de traditionele media-kanalen. En dat is wat van belang is

Het komt er dus vooral op aan dat er in elke omstandigheid iemand is die eraan denkt om ook via sociale media te communiceren. Iemand die zorgt dat hij representatief is voor de organisatie. Zodat journalisten zeker zijn dat het om officiële, bevestigde informatie gaat.

Om dit efficiënt te laten verlopen, is het van belang dat het gebruik van social media wordt opgenomen in de noodplanning. Het crisiscentrum is hier al enige tijd mee bezig.

Want het staat vast, dat in crisissituaties duidelijke richtlijnen van levensbelang zijn. Het is ook daarom dat ik begin deze zomer een oproep heb gelanceerd opdat de politie massaal gebruik zou maken van twitter.

Verschillende lokale zones zijn hier al een tijdje mee bezig. De zone Gent levert hierin schitterend werk. Maar ook Mechelen, Rupel en andere zones staan al ver.

Binnen de Federale Politie heeft een werkgroep ondertussen een leidraad uitgewerkt voor de lokale korpsen. Om hen te tonen dat ze geen schrik moeten hebben om deze sociale media te gebruiken maar het integendeel als een toegevoegde waarde moeten zien.

De politie van Mechelen testte het gebruik van Twitter recent uit tijdens Maanrock

En hun evaluatie was 100% positief. 120 berichten werden gepost op twitter, 47 op facebook. Welgeteld 743 volgers kregen zo rechtstreeks informatie over de veiligheidsmaatregelen, de bezettingsgraad van de parkings, de begin- en einduren van de optredens, … De volgers op twitter lieten duidelijk blijken dat ze deze manier van informatie-vestrekking uitgebreid respecteerden.

Nu de leidraad klaar is hoop ik dat ook kleinere zones overtuigd raken van de meerwaarde van sociale media. En dat ze er niet langer schrik voor hebben

Mensen hebben te vaak de gewoonte té lang de kat uit de boom te kijken wanneer nieuwe evoluties zich voordoen. Binnen 10 jaar zullen Twitter en Facebook misschien niet meer bestaan, maar ik ben ervan overtuigd dat sociale media tegen dan zo ingeburgerd zijn dat we nog gaan lachen als we denken aan de discussies die vooraf zijn gegaan aan het gebruik ervan.

Het mag duidelijk zijn. Vanuit het beleid werd de klik gemaakt. Sociale media moeten gebruikt worden. En liever vandaag dan morgen. Zodat België 2.0 weer een stapje dichter komt.

Share on:

Leave a comment