Historische justitiehervorming

Eindverslag Commissie Dutroux – april 1997

“De drama’s die de slachtoffers meemaakten moeten leiden tot een grondige hervorming van het strafrechtelijk systeem anders was al dat leed zinloos geweest. De verantwoordelijkheid van het parlement staat hier ten volle op het spel.”

Dit citaat uit het eindverslag van de Commissie Dutroux maakt het belang van de justitiehervorming duidelijk. Zeventien jaar na de Dutroux-affaire en dertig jaar na de aanslagen door de Bende van Nijvel, legt de Regering Di Rupo, op aansturen van minister van Justitie Annemie Turtelboom, definitief de contouren vast van het vernieuwde gerechtelijk landschap.

Deze fundamentele hervorming van de derde macht in ons land, kan worden samengevat in drie grote pijlers:

1. Schaalvergroting, waarbij de 27 gerechtelijke arrondissementen worden teruggebracht tot 12 nieuwe gerechtelijke arrondissementen
2. Mobiliteit, waardoor magistraten flexibeler kunnen worden ingezet in functie van de noden en behoeften
3. Beheer, waardoor de rechterlijke macht op basis van een resultaatverbintenis zelf verantwoordelijk wordt voor het beheer van budget en personeel

PIJLER 1: SCHAALVERGROTING: van 27 naar 12 nieuwe gerechtelijke arrondissementen

Om de efficiëntie van het justitiële landschap te verbeteren, wordt het aantal gerechtelijke arrondissementen teruggebracht van 27 naar 12 arrondissementen: de 10 provincies + Brussel en Eupen.
Aan de ressortgrenzen (niveau Hof van Beroep) verandert voorlopig niks. Wel werd beslist om artikel 156 van de Grondwet voor herziening vatbaar te verklaren, waardoor in een volgende legislatuur deze rechtsgebieden alsnog kunnen aangepast worden.

De vermindering van het aantal arrondissementen zorgt voor een nieuwe organisatiestructuur, die de dienstverlening aan de burger ten goede zal komen. Voor de burger zelf wijzigt er in eerste instantie weinig: de bestaande zittingsplaatsen blijven behouden. De gespecialiseerde magistraten zullen zich dus naar de burger begeven om recht te spreken, in plaats van omgekeerd.

Voordelen van schaalvergroting:

• Beter beheer doordat de arrondissementen meer autonomie krijgen op het vlak van middelen en personeel
• Meer mogelijkheid om te werken met specialisaties binnen een arrondissement en zo meer kwaliteit leveren
• Betere samenwerkingsmogelijkheden tussen kleine en middelgrote entiteiten
• Efficiënter bestuur van de korpsen omdat het aantal mandaten zal verlagen en meer verantwoordelijkheid zal gedragen worden door de korpsoversten, die geresponsabiliseerd zullen worden binnen een groter geheel
• Gerechtelijke achterstand zal sneller kunnen worden weggewerkt door een efficiëntere inzet van de middelen, waardoor de doorlooptijden zullen dalen

PIJLER 2: MOBILITEIT: meer flexibiliteit voor magistraten

Binnen de gerechtelijke hervorming is de mobiliteit van de magistraten en het administratief personeel een belangrijk punt. Met een vlotte circulatie van het personeel binnen een rechtsgebied, kan immers veel efficiënter worden ingespeeld op incidentele (ziekte, zwangerschapsverlof, verlof, …) of structurele behoeftewijzigingen inzake personeel. Heel wat rechtbanken hebben immers maar een klein aantal magistraten, waardoor ze snel in de problemen komen wanneer iemand uitvalt wegens ziekte of door over te schakelen op een deeltijds arbeidsregime.

Voordelen van mobielere magistraten

* Magistraten kunnen worden ingezet daar waar ze nodig zijn
* Magistraten krijgen de mogelijkheid om zich te specialiseren in een bepaald type van dossiers (cybercrime, maritiem recht, milieurecht, …). Door de mobiliteit moet niet elk arrondissement meer over elke specialisatie beschikken, maar kunnen de gespecialiseerde magistraten recht gaan spreken waar ze  nodig zijn
* Kwalitatief betere vonnissen, doordat er meer ruimte komt voor specialisatie
* Snellere dienstverlening aan  de burgers, doordat gespecialiseerde magistraten minder tijd nodig hebben om een dossier onder de knie te krijgen

PIJLER 3: BEHEER:  meer autonomie voor magistraten

De Rechterlijke Macht is onafhankelijk in haar uitspraken, maar hangt wat betreft de organisatie van haar personeel en middelen af van de Minister van Justitie. Door de jaren heen werd alles in wetten en KB’s vastgelegd, waardoor de Rechterlijke Orde vandaag een rigide structuur kent zonder flexibiliteit en bijgevolg moeilijk kan inspelen op veranderende omstandigheden.

Deze rigide structuur heeft een effect op de dienstverlening aan de burger, die in het gedrang komt doordat bijvoorbeeld de gerechtelijke achterstand steeds verder oploopt. Om dit te ondervangen, is het van belang dat de Rechterlijke Orde zelf kan beslissen over de inzet van personeel en middelen en zo flexibel kan inspelen op veranderende omstandigheden en onverwachte situaties.

Deze autonomie zal georganiseerd worden via zogenaamde ‘beheersplannen’. Elk nieuw gerechtelijk arrondissement zal een beheersplan moeten opstellen met bijhorende doelstellingen. Deze resultaatverbintenis wordt de objectieve graadmeter op basis waarvan personeel en middelen worden toegekend. Gerechtelijke arrondissementen zullen dus worden beloond in functie van hun performantie. 

Voordelen van eigen beheer

* Arrondissementen zullen zelf kunnen bepalen hoeveel personeel ze nodig hebben in elke afdeling
* Arrondissementen zullen zelf hun administratief beheer kunnen doen zoals de aankoop van papier, toner, inkt, bureaumateriaal, …
* Er moet niet langer op ‘Brussel’ worden gewacht om een beslissing te kunnen nemen die te maken heeft met de praktische organisatie van het arrondissement
* De performantie van het arrondissement zal doorslaggevend zijn, wanneer middelen worden toegekend
* Arrondissementen zullen net als elke andere organisatie doelstellingen moeten opleggen en deze nastreven

 

 

 

Share on:

Leave a comment