Speech – Bezoek Energiewende München

Sta me toe U eerst te danken voor de uitnodiging.

De energiewereld is een wereld vol uitdagingen, grote uitdagingen.

Vlaanderen staat voor een energietransitie, een nieuw tijdperk.

En daar hoort een visie bij, een langetermijnvisie. Het is niet alleen mijn ambitie om een beleid uit te voeren binnen de krijtlijnen van deze legislatuur die loopt tot mei 2019. We moeten vandaag de basis leggen voor wat eraan komt in 2030, in 2050. Duitsland heeft deze basis gelegd met de Energiewende, een breedgedragen visie op lange termijn.

Ook in Vlaanderen werken we aan een energievisie op lange termijn. Een energiebeleid heeft immers nood aan een projectie die verder reikt dan een legislatuur.

De visie in Vlaanderen zal deels gestuurd worden door de doelstellingen die de Europese Commissie oplegt inzake hernieuwbare energie, CO2-reductie en energie-efficiëntie. De opgelegde doelstellingen vragen aanpassingen in ons hele energiesysteem: bij de energievraag, het energie-aanbod, de infrastructuur, het regelgevend kader, de markten, de steunmechanismen, enzovoort. Die aanpassingen moeten ons energiesysteem betrouwbaar en concurrentieel houden, alsook milieuvriendelijker en duurzamer maken. Dit willen we realiseren op een sociaal-economisch verantwoorde manier.

Daarnet had ik het over een wereld vol uitdagingen. Een eerste uitdaging is een gezond, stabiel investeringsklimaat dat op kostenefficiënte wijze tot meer hernieuwbare energie zal leiden. Dit is een moeilijke oefening, we wensen immers niet via oversubsidiëring onze doelstelling inzake hernieuwbare energie halen. Integendeel, we willen via een marktconforme ondersteuning aan onze kinderen en kleinkinderen een nieuw, duurzaam en koolstofarm energielandschap kunnen aanbieden, zonder bijkomende factuur. In het verleden is in Vlaanderen de fout gemaakt om vooral de zonnepanelen te oversubsidiëren via de groene stroomcertificaten en deze steun werd niet direct doorgerekend waardoor we in Vlaanderen op een berg schulden zitten, namelijk 12 miljard euro tegen het einde van de legislatuur (in 2019), en dit moet doorgerekend worden in de energiefactuur.

Het is een moeilijke evenwichtsoefening: voldoende steun opdat er geïnvesteerd zou worden in hernieuwbare energie zonder dat de factuur voor de bedrijven en de burgers onder druk komt te staan. Ik zie nauwgezet toe op de berekening van de steun aan hernieuwbare energie. De trend is duidelijk: hernieuwbare energie heeft de maturiteit bereikt waardoor de steun op een verantwoorde manier kan worden afgebouwd. Op een verantwoorde manier, want het zijn ook bedrijven die deze zonnepanelen leggen. Een al te bruuske afbouw van steun kan een sector in de problemen brengen en jobs bedreigen. Ook dit moeten we vermijden.

In Vlaanderen hebben we geen waterkrachtcentrales, onze hernieuwbare energie wordt opgewekt door onshore wind, zonnepanelen en biomassa. Maar we zijn er nog niet, onze Europese doelstelling is 13% hernieuwbare energie ten opzichte van het bruto eindgebruik van energie. De interne burden sharing is in België nog niet gerealiseerd, maar we stevenen in Vlaanderen af op een aandeel van 10,5%.

Ik wil de 10,5 % hernieuwbare energie in het eindverbruik bereiken. Deze target is geen evidentie, maar ik wil dit halen. Dit is niet alleen een goede zaak voor het milieu maar ook voor de bevoorradingszekerheid in Vlaanderen. Het recente nieuws over de onderschatting van het aantal scheurtjes in de nucleaire centrale van Doel 3 en Tihange 2 is niet bepaald geruststellend ten aanzien van het opnieuw in bedrijf stellen van deze twee eenheden. Vandaar dat ik toekomstgericht wil ageren. Het behalen van de doelstelling hernieuwbare energie moet resulteren in een gezonde energiemix en anderzijds de bevoorradingszekerheid in Vlaanderen verbeteren en betrouwbaarder maken. Momenteel halen we slechts 5,9% hernieuwbare energie in het bruto eindverbruik van energie en we moeten stijgen tot 10,5%, er is werk aan de winkel! En om de juiste keuzes te maken kijk ik ook graag net over de grens hoe landen zoals Duitsland het aanpakken.

De oppervlakte, de omgevingsfactoren in Vlaanderen zijn verschillend van deze in Duitsland, maar we hebben de doelstelling opgelegd gekregen en we moeten deze dan ook halen. Ik zie dat in Duitsland er vooral wordt ingezet op onshore windenergie en zonnepanelen en minder op biomassa, terwijl in Vlaanderen biomassa doorslaggevend kan zijn voor het al dan niet behalen van de doelstelling. Maar ik stel me de vraag of biomassa wel een voldoende duurzame bron is om de doelstelling van hernieuwbare energie te halen. Ik verwacht dan ook dat we hierover een toelichting krijgen van de aanpak van Duitsland in het kader van de doelstellingen en meer bepaald van de plaats van biomassa in dit verhaal. In Vlaanderen hebben we momenteel 300 windmolens, willen we onze doelstelling halen dan moeten we er nog 1000, inderdaad nog 1000 windmolens bij plaatsen. Ik wil dan ook in Vlaanderen een green lane ontwikkelen, plaatsen waar het een evidentie is om windmolens te plaatsen zoals langs lijninfrastructuur, in havengebieden en op grote industrieterreinen.

Tot nu heb ik vooral me gefocust op hernieuwbare energie en het behalen van de Europese doelstelling, maar een andere pijler van mijn beleid is minstens even belangrijk. Ik ga als minister van Energie voluit voor energie-efficiëntie. Op alle mogelijke manieren probeer ik mensen aan te zetten om energie te besparen. Zowel bedrijven als particulieren, voor iedereen geldt immers hetzelfde: de enige kilowattuur die gratis is, is die kilowattuur die je niet verbruikt. En ze zijn nog gigantisch in aantal, de kilowatturen die we kunnen besparen.

Er is een Europese doelstelling rond energie-efficiëntie, ja, maar daarom alleen moeten we het niet doen. Energiebesparing is een essentieel onderdeel van de energietransitie waar Vlaanderen voor staat. We werken hard op de particuliere markt om mensen ertoe aan te zetten te isoleren, energiezuiniger en automatisch comfortabeler te leven, te werken…

Uit onderzoek van VEA (het Vlaams Energie-agentschap) blijkt duidelijk dat de gemiddelde energieprestatie van het bestaande Vlaamse woningenbestand slecht is. Zeer slecht zelfs.

300.000 woningen in Vlaanderen zijn van slechte kwaliteit. 19% van de Vlaamse woningen heeft nog geen dak- of zolder-vloerisolatie, 12% heeft nog enkel glas,… We laten warmte vliegen, er gaat geld letterlijk de lucht in.

Dit is een tweede belangrijke pijler in mijn beleid: ik wil van Vlaanderen een energie-efficiënte regio maken. En ik heb hiervoor reeds enkele tools ontwikkeld:

Via de energielening. Via een hervorming van de premies. Via een renovatiepact, waarvoor we meer dan 30 partners bereid hebben gevonden om samen met ons te zoeken naar manieren waarop we de Vlaming kunnen ondersteunen en aanzetten om energiebesparend te renoveren.

Voor de bedrijfswereld, grote en kleine ondernemingen, geloof ik rotsvast in de derdepartijfinanciering. ESCO’s kunnen de Vlaamse bedrijven helpen om energie-efficiënter te worden. Ook daarvoor zijn we met alle mogelijke stakeholders in overleg.

Nu, zoals u weer stopt dit verhaal niet aan de grens. Europa wil graag dat we investeren, en liefst in projecten waar verschillende landen baat bij hebben. Graag, zeg ik dan. Elke investering in energie is eigenlijk ten bate van heel Europa. En wat te zeggen van interconnecties. Europa heeft genoeg energieproductie voor het hele continent. Meer dan genoeg. We moeten er voor zorgen dat het kan gedeeld worden.

Europa heeft zijn doelstellingen. Ambitieuze doelstellingen, op het vlak van hernieuwbare energie en energie-efficiëntie. Naast de opportuniteiten houden die ook zeer significante uitdagingen in. Ook voor de energie-intensieve bedrijven. We moeten onze bedrijven, die in Vlaanderen via de energiebeleidsovereenkomsten een deal sluiten met de overheid om zeer energie-efficiënt te werken, ook een hand reiken. Het kan niet zijn dat zij door het moeten behalen van deze doelstellingen een competitief nadeel zouden ondervinden. Ook hier moeten we met de Europese Commissie de dialoog aangaan, het verliezen van deze bedrijven leidt immers ook tot jobverlies.

Deze legislatuur zal ik ook een energienorm invoeren voor energie-intensieve bedrijven. Zo staat het in het Vlaams Regeerakkoord. Deze norm moet er voor zorgen dat de som van de meerkosten en nettarieven niet hoger ligt dan in de buurlanden.

Om de kosten van de energiefactuur te drukken zal de Vlaamse Regering samen met de federale overheid de meerkosten van gas en elektriciteit die gelden voor industriële gebruikers in al hun componenten eenduidig vergelijken met die in andere relevante landen en regio’s.

Hiermee moet in de eerste plaats de competitiviteit van onze bedrijven gevrijwaard worden. Wanneer hieruit zou blijken dat de meerkosten en nettarieven hoger zouden liggen dan in onze belangrijkste buurlanden zal voor de verschillende componenten worden bekeken welke actie kan worden ondernomen om dit verschil zo snel als mogelijk weg te werken.

Dames en heren,

De overheid heeft ondernemerschap en innovatie nodig. Dit zijn de hefbomen voor duurzame oplossingen inzake energie, leefmilieu,… Daarom zal deze Vlaamse Regering het niet nalaten om gericht te investeren in onderzoek en ontwikkeling rond hernieuwbare energie en energie-efficiëntie.

Het onderzoek en ondernemerschap leiden in Vlaanderen naar diepe geothermie, een project dat in Duitsland niet meer in de kinderschoenen staat. In Vlaanderen worden de eerste voorzichtige stappen tot boring gezet en dit door twee spelers: enerzijds Janssens Pharmaceutica en anderzijds VITO (de Vlaamse Instelling voor technologisch onderzoek). We wensen deze technologie te ondersteunen en hebben dan ook recent beslist dat we de diepe geothermie opnemen in de call voor groene warmte. De Vlaamse regering wil deze projecten immers alle kansen op succes gunnen.

Maar los van ondersteuning dient de overheid het ondernemerschap, in het algemeen dan, ook zekerheid bieden.

Bevoorradingszekerheid is één van de belangrijke pijlers van een langetermijnvisie. Naast energie-efficiëntie dus, en transformatie, opslag, transport, productie… aangepaste netinfrastructuur, slimme meters… Er is werk, veel werk, en het zal ook werk opleveren.

Kortom, Vlaanderen staat voor een stroomversnelling.

Share on:

Leave a comment