Speech – Eerste boring naar diepe geothermie bij VITO

Een wereld vol hernieuwbare energie. Ik ga er niet om liegen: ik geloof daar in. En ik ga daar voor. Want het kan, ooit. Misschien zelfs sneller dan we denken. De rijkdom is er. Onze planeet bezit meer energie dan we wel eens denken: hernieuwbare, duurzame energie. In minder dan een uur tijd pompt de zon voldoende energie door de atmosfeer om de gehele wereldbevolking een jaar lang van energie te voorzien. Onderzoekers van de Stanford-universiteit en het Livermore National Laboratory bekeken vanuit geofysisch standpunt hoeveel energie men eigenlijk zou kunnen halen uit wind. En wat is de conclusie? In wind alleen zit ook genoeg energie om de hele wereld van stroom te voorzien.

Maar er is meer. Ook als we naar beneden kijken, zien we een bron van energie. 99 procent van onze planeet is warmer dan 1000 graden. 99 procent van de rest is ook nog heter dan 100 graden . Je kan het restwarmte noemen, uit de tijd van het ontstaan van de aarde. Onze planeet is een bron van energie, een permanente bron, en dat is van belang. De warmte onder onze voeten kan ons permanent van warmte, maar ook van elektriciteit voorzien. Net dit maakt de boring die hier plaatsvindt en de plannen van VITO hier in de Kempen, zo bijzonder. Geothermie is een bron van hernieuwbare energie, die een voordeel heeft dat andere hernieuwbare bronnen zoals zon en wind niet hebben: de aanvoer is constant, niet afhankelijk van weersomstandigheden of uur van de dag.

Geothermie is een interessant onderdeel van die hernieuwbare energiemix van morgen. Samen met batterijen voor de opslag van elektriciteit, kan zo’n centrale een nieuwe vorm van baseload bieden. En dit is echt geen science fiction meer, het staat dichter dan ooit. Onlangs las ik nog in een rapport van het Australische Hernieuwbare Energie Agentschap (ARENA) dat de kostprijs van batterijen met zestig procent zal afnemen tegen 2020. Dat is geen vijf jaar meer van ons verwijderd. En ook hier in de Kempen staan we nu echt wel dicht bij een doorbraak. Beter nog: we beginnen er gewoon aan vandaag, hier op de Balmatt-site, met deze proefboring. Vierduizend meter diep, dat is het doel, het eerste grootschalige geothermieproject is voor de Kempen. Een primeur voor Vlaanderen.

Het is goed dat we ermee aan de slag gaan. Vlaanderen heeft – zoals helaas in veel energiezaken – een inhaalbeweging te maken. In de ons omringende landen (Nederland, Frankrijk, Duitsland) zit de technologie de laatste jaren ofwel in de lift, of is er gewoon al volwassen geworden. Wereldwijd zit geothermie in de lift. Vorig jaar nog zijn er volgens cijfers van de Geothermal Energy Association 21 nieuwe centrales bijgekomen, de grootste groei sinds 1997. Voor het derde jaar op rij is de groei hoger dan 5 procent. Vierentwintig landen beschikken ondertussen over centrales, maar slechts 6,5 procent van het wereldwijde potentieel wordt momenteel benut. Volgens de Wereldbank kunnen 40 landen een groot deel van hun elektriciteitsvraag beantwoorden via diepe geothermie.

De energiewereld zit in een transitie, is in volle ontwikkeling, is zichzelf aan het heruitvinden. Dat biedt potentieel, economisch potentieel ook, en daar mag Vlaanderen gerust zijn deel van innemen. VITO neemt daarin zijn verantwoordelijkheid. Maar evengoed een bedrijf als Janssen Pharmaceutica dat zich binnenkort letterlijk zal verankeren in Vlaanderen eens ze met hun boring beginnen. De overheid heeft ondernemerschap en innovatie nodig. Dit zijn de hefbomen voor duurzame oplossingen inzake energie, leefmilieu,… De Vlaamse Regering zal niet nalaten om gericht te investeren in onderzoek en ontwikkeling rond hernieuwbare energie en energie-efficiëntie.

Vandaar dat de Vlaamse Regering op de laatste ministerraad voor het zomerreces een resem aan maatregelen heeft genomen om deze technologie, om deze bron van energie, een beleidskader te geven in Vlaanderen. Een ondersteuning ook. De Vlaamse regering wil deze projecten immers alle kansen op succes gunnen.

Zo zullen bijvoorbeeld warmtenetten die aangesloten worden op geothermie voortaan ook een beroep kunnen doen voor projectsubsidies. Iets wat voorheen dus niet kon. In het najaar  zullen we opnieuw een oproep lanceren om warmtenetprojecten in te dienen.

Maar los van ondersteuning dient de overheid het ondernemerschap, in het algemeen dan, ook zekerheid bieden. Bevoorradingszekerheid is één van de belangrijke pijlers van een langetermijnvisie. Naast energie-efficiëntie, en transformatie, opslag, transport, productie… aangepaste netinfrastructuur, slimme meters… als een onderzoeksinstelling de lead neemt om een techniek te realiseren, dan is dit een meerwaarde.

Naast de loonkost is de energiekost belangrijk voor de competitiviteit van onze bedrijven. Industriële grootverbruikers betalen nog altijd meer voor hun elektriciteit dan in onze buurlanden. Ook voor onze KMO’s is elektriciteit duurder. Een project als dit van VITO is dan ook een testcase om een constante elektriciteitsbevoorrading te hebben aan een prijs die niet beïnvloed wordt door de markt.

De energiewereld is een wereld vol uitdagingen, grote uitdagingen. Vlaanderen staat voor een energietransitie, een nieuw tijdperk.

En daar hoort een visie bij, een langetermijnvisie. Het is niet alleen mijn ambitie om een beleid uit te voeren binnen de krijtlijnen van deze legislatuur die loopt tot mei 2019. We moeten vandaag de basis leggen voor wat eraan komt in 2030, in 2050. Duitsland heeft deze basis gelegd met de Energiewende, een breedgedragen visie op lange termijn.

Ook in Vlaanderen werken we aan een energievisie op lange termijn. Een energiebeleid heeft immers nood aan een projectie die verder reikt dan een legislatuur.

De visie in Vlaanderen zal deels gestuurd worden door de doelstellingen die de Europese Commissie oplegt inzake hernieuwbare energie, CO2-reductie en energie-efficiëntie. De opgelegde doelstellingen vragen aanpassingen in ons hele energiesysteem: bij de energievraag, het energie-aanbod, de infrastructuur, het regelgevend kader, de markten, de steunmechanismen, enzovoort. Die aanpassingen moeten ons energiesysteem betrouwbaar en concurrentieel houden, alsook milieuvriendelijker en duurzamer maken. Dit willen we realiseren op een sociaaleconomisch verantwoorde manier.

Daarnet had ik het over een wereld vol uitdagingen. Eén van de grootste uitdagingen is een gezond, stabiel investeringsklimaat dat op kostenefficiënte wijze tot meer hernieuwbare energie zal leiden. Dit is een moeilijke oefening, we wensen immers niet via oversubsidiëring onze doelstelling inzake hernieuwbare energie te halen. Integendeel, we willen via een marktconforme ondersteuning aan onze kinderen en kleinkinderen een nieuw, duurzaam en koolstofarm energielandschap kunnen aanbieden, zonder bijkomende factuur. En het geothermie-project van VITO is hier een voorbeeld van.

Dames en heren,

Ik heb altijd al geweten dat hier in de Kempense grond iets speciaal zat. Wel, we gaan daar nu ook gebruik van maken.

Share on:

Leave a comment