Toespraak van minister van Justitie Annemie Turtelboom, bij de eerste steenlegging, FPC Antwerpen, 24 februari 2014

FPC Antwerpen

Dames en Heren

Het verheugt me dat ik hier vandaag heel even het woord mag nemen, op de eerste steenlegging van het nieuw Forensisch Psychiatrisch Centrum, hier in mijn eigen Antwerpen, aan de linkeroever van de Schelde.

Het verheugt me omdat ik op die manier aandacht kan vragen voor een complexe maatschappelijke problematiek: de opvang, beveiliging en behandeling van psychiatrische patiënten die op een bepaald moment ook een misdrijf of een misdaad hebben begaan, een problematiek die in het verleden het etiket ‘internering’ heeft meegekregen.

Het verheugt me ook omdat ik op deze manier kan aantonen dat de overheid en de politiek, ondanks de bijzonder moeilijke budgettaire tijden, wel degelijk aandacht en middelen besteden aan deze problematiek.

Die problematiek is complex. Het gaat om een al lang bezig zijnde evolutie waarbij het accent in de behandeling van deze gedetineerden evolueert van het justitiële naar het medische. Iedereen is het er vandaag over eens dat in een beschaafd land het medische de voorrang moet krijgen. Justitie en politie moeten daarbij het veiligheidsaspect blijven waarborgen, en moeten ook de nodige mogelijkheden behouden om dat waar te maken.

Dat is de essentie. Pas daarna is er de afgeleide problematiek van centen en bevoegdheden. Centen, ja, want de goede opvang van een geïnterneerde kost meer – nog meer, zou ik zeggen – aan de overheid dan een gewone gedetineerde. Ruwe schattingen laten al gauw een meerkost van minstens 50 % zien. Maar het is de plicht van een beschaafd land om die kost op te brengen.

Daarnaast is er het kluwen van bevoegdheden: Justitie, Volksgezondheid, RIZIV, Welzijn. En de problematiek is anders in Vlaanderen dan in Wallonië. Het is vaak moeilijk om er nog zijn weg in te vinden en het overzicht te behouden, maar ook dat mag ons er niet van weerhouden vooruitgang te boeken.

De Forensische Psychiatrische Centra zijn maar een deel van de grotere problematiek van de geïnterneerden, en op dit moment ook de meest hoopgevende. In Gent is het nieuwe Centrum, dat begin 2015 over 272 bedden moet beschikken, bijna af. Hier, vandaag, in Antwerpen, leggen we de eerste steen voor de opvang, vanaf 2016, van 180 patiënten met een middelhoog tot hoog veiligheidsrisico.

Ik heb bewust de term ‘patiënten’ gebruikt. Ik wil af van de term ‘geïnterneerden’, omdat hij de problematiek meer toedekt dan blootlegt. Wie het woord het eerst hoort, moet eerst uitzoeken waarop de term slaat. Als we voortaan ‘patiënten’ gaan gebruiken, zoals ik zeker ga doen, kan er geen misverstand bestaan: deze mensen zijn geen gestraften die in theorie een aparte behandeling vereisen, maar zieke mensen met een veiligheidsrisico. Daarmee zijn ook de verantwoordelijkheden duidelijker afgelijnd.

Een ander woord waar ik van af wil is, is FPC, laat staan voluit het ‘Forensisch Psychiatrisch Centrum’. Als je ergens een signaal wil geven van ‘pas op, hier wonen ingewikkelde mensen’, of ‘hier is iets dat uw petje te boven gaat’, dan doe je dat met dergelijke woorden en afkortingen. Ik zoek een nieuwe naam. Ik ben wat in het verleden gaan grasduinen, en ontdekte dat het opvangen van psychiatrische patiënten een originele creatie is van de middeleeuwse grootstad Gent. Al in de 12de eeuw had men daar een uiteraard religieus geïnspireerd gesticht voor gecreëerd, dat luisterde naar de naam Sint-Jan-ter-Dullen. Misschien is, ietwat gelaïciseerd, een ‘Dullenhuis’ wel een goed voorstel. Elk beter idee neem ik overigens graag in dank aan. Zolang we maar van dat efpeesee verlost geraken.]

Het gebouw zelf hier zal uit verschillende afdelingen en paviljoenen bestaan. Met in het centrale gedeelte alle ondersteunende diensten, de werk- en ontspanningsruimten, en een medisch complex met therapie- en gesprekslokalen. Rondom dat centrale gedeelte worden een open en een gesloten afdeling gebouwd, de eerste voor 110 man, de tweede voor 72.

Het belang van dergelijke bouwwerken voor de problematiek van geïnterneerden mag niet onderschat worden. Ze zijn niet de enige, wel een grote stap in een meer medisch gerichte aanpak van de problematiek. Die aanpak is duurder, maar ook zoveel menselijker. Daarom moeten we dit doen. Deze eerste steenlegging is daarom ook een signaal voor een beschaafdere aanpak voor een diep menselijk probleem.

Ik dank U

Share on:

Leave a comment